Bilgi Güvenliğinin 8 Temel Kuralı

Bilgi güvenliği konusunda karar vermek zordur. Yapacağımız değişiklik mevcut güvenlik önlemlerimizi devre dışı bırakmamalı veya mevcutta olmayan bir güvenlik açığına neden olmamalıdır.

Resim 1: Bilgi Güvenliğinin 8 Kuralı (temsili)

Genel olarak bilgi güvenliğini etkileyebilecek bir konuda karar verirken uyulması gereken 8 temel kural sayesinde hata yapma ihtimalimizi en aza indirebiliriz. Göreceğiniz gibi bu kurallar bilgi güvenliği alanında uzun yıllardır çalışanlar tarafından tecrübe yoluyla öğrenilmiş ve uygulanmaktadır. Kevin Day “Inside the Security Mind” kitabında bu 8 kurala uzun uzadıya değinmektedir. Bu yazıda her kuralı kısaca ele alacağım.

Kural 1: En düşük yetki kuralı
Kural 2: Değişiklik kuralı
Kural 3: Güven kuralı
Kural 4: En zayıf halka kuralı
Kural 5: Ayrım kuralı
Kural 6: 3 aşamalı süreç kuralı
Kural 7: Önleyici faaliyet kuralı
Kural 8: Anında ve doğru tepki kuralı

Kural 1: En düşük yetki kuralı

En önemli ve en yaygın olarak uygulanan kuraldır. Kullanıcı ve/veya sistem yetkilerinin sadece personelin ve/veya sistemin işini yapabileceği kadarıyla sınırlandırılmasıdır. Bu kuralı uygulamaya koymak için kullanıcıya veya sisteme hiç yetki vermeyip, kademeli olarak işini yapmasını sağlayacak kadar yetkinin verilmesidir. Böylece kullanıcının sadece işini yapacak kadar yetkiye sahip olması sağlanır.

Kimin, hangi şartlarda, hangi sistemlere ulaşabileceğini belirlemek ve bu sayede doğru yetkileri belirlemek için aşağıdakilere benzer basit şablonlar kullanılabilir.

Kullanıcı: Sıradan ofis kullanıcısı
Erişime izin verilen saatler: Mesai saatleri içinde
Yetki: Çalıştığı birim ekranları
İnternet erişimi: Var
Lokal admin: Hayır (kendi bilgisayarı üzerinde uygulama çalıştıramaz)
Dışarıdan erişim yetkisi: Yok
VPN Kullanıcısı: Yok

Kullanıcı: Yönetici
Erişime izin verilen saatler: Mesai saatleri içinde ve dışında
Yetki: Çalıştığı birim ekranları
İnternet erişimi: Var
Lokal admin: Hayır (kendi bilgisayarı üzerinde uygulama çalıştıramaz)
Dışarıdan erişim yetkisi: Yok
VPN Kullanıcısı: Var

Kullanıcı: Bilgi İşlem Personeli
Erişime izin verilen saatler: Mesai saatleri içinde ve dışında
Yetki: Genel
İnternet erişimi: Var
Lokal admin: Evet
Dışarıdan erişim yetkisi: Var
VPN Kullanıcısı: Var

Kural 2: Değişiklik kuralı

Değişim daimidir. Bu bilişim sistemleri için de geçerlidir. Bilişim sistemlerini etkileyecek değişikliklerin doğru yönetilmesi, koordine edilmesi ve güvenlik açısından değerlendirilmesi önemlidir. Burada anahtar kelime “yönetim”dir, değişim yönetilmelidir. Yönetilmediği takdirde kurumsal ağın güvenlik düzeyinin korunması mümkün olmayacaktır.  Değişim yönetmek için kullanılabilecek bazı yöntemler aşağıdadır.

Değişiklileri denetleyin: Neye göre değişiklik yapacağız? Değişiklikleri kim denetleyecek? Gibi basit soruların yanıtlanmasını sağlayacak bir yöntem geliştirilmelidir.

Etkili bir yöntem geliştirilmelidir: Değişiklik yönetimi ancak kimseye yük olmadan kullanılabilirse işe yarar. Aksi takdirde kimsenin uygulamayacağı ve etkili olmayacak bir süreç olarak atıl kalır.
Her durumda uygulanmalıdır: Bu sürece uyulmadan hiç bir değişiklik yapılmamalıdır. Ufak bir güncelleme için bütün izin prosedürünün uygulanması şart olmayabilir ama bu güncellemenin kaydının tutulması şarttır.

Güvenlik konusunda değişiklikler dikkatle ele alınmalıdır: En küçük firewall kuralı değişikliği bile izin sürecine uygun olarak yapılmalıdır. Güvenlik konusundaki değişiklikler tek bir kullanıcının kararına bırakılmamalı, mümkünse bir kaç kişinin birlikte vereceği kararla yapılmalıdır.

İstemciler de dahil edilmelidir: Önceden onaylanmış bazı değişikliklerin bir listesinin oluşturulmasında fayda var. Buna örnek olarak Windows ve antivirüs güncellemeleri verilebilir.

Deneme tahtası olmayın: Yeni çıkan yazılım ve donanımlarda bazı sorunlar olabilir. Bunun önüne geçmek için “1 yıldan kısa süredir piyasada olan ürünler ağa bağlanmaz” gibi basit kurallar konulabilir. Güncellemeler konusunda bu kadar uzun süre beklemek doğru olmayacaktır, ancak bazı güncellemelerin sorun yarattığı da görülmüştür. Bu konuda karar sizindir, en kötü senaryo olarak bütün sistemi baştan yüklemek zorunda kalabileceğinizi düşünerek bir karar verebilirsiniz

Standartlaştırın: Tek bir üreticinin showroomu haline gelmek zorunda değilsiniz tabii ki ama kurumsal ağınızda bulunan cihaz ve yazılım türlerini sınırlandırmanın güvenlik açısından faydaları olduğu kadar yönetim işlerini de kolaylaştıracağı ortadadır.

Kural 3: Güven kuralı

Kimseye güvenmeden yaşayabilsek biz güvenlikçilerin işi çok kolay olurdu. Ne yazık ki kurumsal ağımız ve bilgilerimiz konusunda güvenmek zorunda olduğumuz pek çok farklı kişi ve sistem var. Örneğin ağımıza erişim verdiğimiz personelimize güvenmek zorundayız, bazı tedarikçilerimize veya iş ortaklarımıza güvenmek zorundayız. Bu nedenle kime nasıl güveneceğimize karar vermemiz gerekmektedir.

Kime güvenebileceğimiz konusunda karar verirken önyargılarımıza kurban olmamamız lazım. Örneğin aşağıda soldaki resim çoğumuzun “hacker” dendiğinde gözünde canlanan kişi iken, sağdaki resimde banka memuru gibi duran Gary McKinnon 2002 yılında A.B.D. ordusuna ait 97 bilgisayara sızan gerçek bir saldırgandır. Caner Koroğlu’na fotoğraf için teşekkür ederim.

Resim 2: "Hacker" fikri ve gerçek "hacker"

Kime güvenebileceğimize karar verirken kullanabileceğimiz basit bazı prensipler şunlardır:

Kontrol edemediğinize güvenmeyin: Tedarikçiler, iş ortaklarınız, danışmanlarınız gibi kontrol edemediğiniz ve kurumunuzun güvenlik politikalarına uymayan hiç bir şeye güvenmeyin.

Aslında kime güvendiğinizi bilin: Güzel bir atasözümüz “söyleme sırrını dostuna, o da söyler dostuna” der. Kurumsal dünyada da geçerlidir, siz X şirketine güvenirsiniz, X şirketinin de Y şirketine güvendiğini düşünürsek, siz de hiç tanımadığınız Y şirketine güvenmiş olursunuz.

Politikalarınızı uygulayın: Güvenlik politikaları her durumda uygulanmalıdır, söyleyecek fazla bir şey yok, uygulanmalıdır.

Örneğin bir tedarikçiniz toplantı sırasında laptopuyla kurumsal ağınıza bağlanmak istiyor. Bu durumda cevaplanması gereken bazı sorular şunlardır;
Cihaz bizim güvenlik politikalarımıza uyuyor mu?
Cihazın güvenliği sağlanıyor mu? (Laptop’ta lisanslı ve güncel bir antivirüs var mı?
Gerek olursa cihazın loglarına erişebilir miyim?
Gerek olursa cihazın güvenlik seviyesini ölçebilir miyim?
Laptop’un bilinen bir güvenlik zafiyeti var mı? (örneğin Windows XP mi?)


Kural 4: En zayıf halka kuralı

“Zincir en zayıf halkası kadar güçlüdür” klişesinden ötesi var aslında. Saldırganlar gelişmiş iletişim algoritmanızı kırmakla veya yeni aldığınız güvenlik cihazını atlatmakla uğraşmazlar. Onun yerine kullanıcılarınıza yönelik bir sosyal mühendislik saldırısı yaparlar. Zincirin zayıf olduğu soyut bir düşüncenin ötesine geçmemiz ve saldırganların kimsenin bilmediği güncellenmemiş sunucunuzu bulabileceği gerçeğini kabullenmemiz lazım.

Resim 3: Zincir en zayıf halkası kadar güçlü

Güvenlik duvarımıza 20.000 TL, sızma tespit ve engelleme sistemimize 15.000 TL ve antivirüse hiç para yatırmadıysak (yoksa) kurumsal güvenliğimize yaptığımız toplam yatırım 0 TL’dir ve güvende değiliz.

Zafiyet taraması ve sızma testleri yaptırarak zayıf halkayı saldırganlardan önce bulmak bu nedenle çok önemlidir.
Yaygın olarak görülen bazı “zayıf halkalar” aşağıdadır:

Default kurulumlar: Sunucuları, cihazları ve hatta güvenlik cihazlarını fabrika yaralarında bırakmak bu sistemler üzerinde bilinen zafiyetlerin kurumsal ağınıza girmesine neden olur.

Zayıf parola kullanımı: Diyelim ki kurumsal ağınızda 1.000 adet güçlü (güçlü parola konusunda bir yazıma http://www.alperbasaran.com/2012/12/parola-guvenligi.html adresinden ulaşabilirsiniz) ve 2 adet zayıf (123qwe veya 456asd gibi) parola var. Bütün ağınızın güvenliği 123qwe parolasına bağlıdır.

Yetersiz loglama ve izleme: Logları izlememek ve anlamlandırmamak saldırıları farketmenizi zorlaştıracağından bütün ağınızı tehlikeye atar.

Yetersiz yedek alma: Yedekleri alınmayan bilgiler ve cihaz konfigürasyonları hem veri kaybına hem de iş kaybına yol açar.

Demo amaçlı kurulumlar: Denemek için kurulan cihaz ve sistemler anlık olarak zafiyet seviyenizi arttırır.

Güncel olmayan antivirüs ve IPSler: Güncel olmayan antivirüs yazılımları sizi belirli saldırılara ve zararlı yazılımlara karşı korumasız bırakacağından hiç faydaları olmayacaktır.

Kural 5: Ayrım kuralı

Güvenliğin başlıca amacı korumamız gereken sistemleri tehdit ortamından ayırmak olduğunu düşünürsek bu kuralın ne kadar önemli olduğu bellidir. Bu kuralı uygularken sadece tehdit ortamından ayırmayı değil, sistemleri de birbirlerinden ayırmamız gerektiğini hatırlamalıyız.

Aynı sunucu üzerinden birden fazla sistemin çalışması sunucu kaynaklarının verimsiz kullanımı sonucunda sorunlar yaratabileceği gibi güvenlik seviyesini de olumsuz etkiler. Diyelim ki aynı sunucu üzerinde web, eposta ve FTP sunucularımız çalışıyor. Web sunucumuz zaten dünyanın kalanıyla paylaşmak istediğimiz internet sayfamızı barındırıyor. Eposta sunucumuz ise şirkete ait kritik bilgileri de barındıran eposta iletişimimizi tuttuğumuz yer. Biraz önce tarif ettiğim yapı ile web sunucumuzu ele geçiren bir saldırganın epostalarımızı okuyabileceği bir ortam yaratmış oluyoruz.

Ayrım kuralını uygularken aşağıdakilere dikkat etmeliyiz:
Kritik sistem ve verileri ayırın: Ayrım sadece sistemlerle sınırlı kalmamalı, önemli veya gizli verilerinizi de ayırmanızda fayda var.

Saldırıya açık sistemleri ayırın: Saldırı alması daha muhtemel olan veya bilinen zafiyetleri olan sistemleri ayırın.

Güvenlikle ilgili olanları ayırın: Güvenlik cihazlarınızı ve sistemlerinizi ayırın.

Benzerleri gruplayın: Benzer sistemleri veya aynı güvenlik seviyesinde tutmak istediğiniz sistemleri ve verileri gruplayın.

Kural 6: 3 aşamalı süreç kuralı

Yeni alınacak güvenlik çözümleri 3 aşamalı bir süreç olarak değerlendirilmelidir. Böylece satınaldığımız ama bir türlü kurulumunu tamamlayamadığımız veya istediğimiz kadar iyi çalışmayan sistemlere para harcamaktan kurtuluruz.
Değerlendirmemiz gereken 3 aşama; kurulum, izleme ve bakımdır.

Kurulum: Yeni ürün alımı detaylı bir analiz sürecinden sonra yapılmalıdır. “Şu anda nasıl bir güvenlik seviyemiz var?” sorusunu cevapladığımız ve eksik gördüğümüz yerleri iyileştirmek için bir çözüm düşündüğümüz aşamadır. Bu aşamanın sonucunda bir ürün almaya karar verebiliriz.

İzleme: Kurulan cihazı kimin yöneteceğine karar verilmesi, bu cihaza ilişkin nelerin takip edileceği, cihazın işletim sisteminin ne zaman ve nasıl güncelleneceğinin belirlenmesi gereklidir. Güvenlik cihazları aktif cihazlardır ve etkili şekilde kullanılmaları da buna uygun bir modelin oluşturulması ile mümkündür.

Bakım: Genel olarak güncellenmemiş güvenlik cihazları bir süre sonra saldırıları (özellikle son güncellemeden sonra çıkanları) tespit edemeyeceğinden işlevlerini yitirirler. Bunun farkında olmamak bizde sahte bir güven duygu yaratacağı için güvenlik cihazının hiç olmaması kadar tehlikeli bir durumdur.


Kural 7: Önleyici faaliyet kuralı

Büyük ihtimalle uygulaması en zor kuraldır. Güvenlik konusunda proaktif önlem almak için yönetime başvurduğumuzda net veya bilinen bir sorunu adreslemediğimiz için derdimizi anlatmamız zor olabiliyor. Bu nedenle de proaktif tedbirleri almak genelde zordur.

Ağınızdaki sistemlerin bilinen zafiyetlerini yakından takip etmek, düzenli kontroller yapmak ve 3 aşama kuralının sağlıklı bir şekilde işletilmesi proaktif güvenlik konusunda atılabilecek en temel adımlardır.

Düzenli olarak sızma testi yaptırmak ve bulguları adresleyerek çözüm bulmak ise proaktif bilgi güvenliği süreçlerinin oturmasını sağlayacaktır.


Kural 8: Anında ve doğru tepki kuralı

Kabul edin veya etmeyin saldırı altındasınız. Şu ana kadar bir saldırı tespit edememiş olmanız saldırı tespiti ve dolayısıyla önlenmesi konusunda yetersiz bir yapınızın olduğunun kanıtıdır. Biraz iddialı bir cümle oldu ama ne yazık ki gerçek bu.

Saldırıları tespit etmek için gerekli ve etkili bir sistem kurulması şarttır, sekizinci kuralın işletilmesi de buna bağlıdır.

Saldırı tespit edildiğinde yapılması gereken şeylerin bazıları aşağıdadır;

Paniklememek: Güvenlik ihlali dünyanın sonu değildir, paniklemeyin, sadece süreci işletin.

Müdahale sürecinizi belirleyin: Çok uzun ve sayfalar dolusu formun doldurulmasını gerektiren bir süreç olması gerekmez. Tutarlı ve etkili bir plan olması yeterlidir.

Kime haber vereceğimizi bilelim: Güvenlik ihlali tespit eden veya güvenlik ihlali olmasından şüphelenenlerin kime ve nasıl haber vermesi gerektiği belli olmalıdır.

Herkes plana uymalıdır: Panik durumunu veya olayın aslından daha da yıkıcı hale gelmesini engellemek için herkesin plana uyması şarttır.


Olay sonrası: Olayın gerçek büyüklüğü anlaşılmalıdır. Önceki örneklerden gidersek; web sunucusuna sızıldıysa buradan eposta sunucunuza geçilmediğinden emin olmalısınız. Olay iyi anlaşılmalı, tekrarlanmaması için önlemler alınmalı ve her şey kayıt altına alınmalıdır.

Comments